We maken op deze website gebruik van cookies. Wilt u weten wat dat betekent voor uw privacy?
Lees dan onze Privacy- en cookieverklaring. Klik hier voor een opt-out van Google Analytics op deze website.
Akkoord »

Menu Inloggen Mijn ESJ

Echtscheiding: let op de fiscale valkuilen

Bij een echtscheiding zal de meeste aandacht uitgaan naar de zorg voor de kinderen, de boedelverdeling en de hoogte van de alimentatie. Toch moet u ook de belastinggevolgen van een echtscheiding niet onderschatten. In dit bericht besteden wij daarom aandacht aan vier veel voorkomende valkuilen van de fiscale gevolgen bij een echtscheiding.

  1. Fiscaal partnerschap
  2. Alimentatie
  3. Eigen woning
  4. Pensioenen

Valkuil 1: Fiscaal partnerschap

Als u gaat scheiden, eindigt het fiscaal partnerschap voor de inkomstenbelasting op het moment dat:

  1. het verzoek tot echtscheiding of scheiding van tafel en bed is ingediend bij de rechter; en
  2. u niet meer op hetzelfde adres staat ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie.

Zolang u niet voldoet aan beide voorwaarden, blijft u voor de Belastingdienst fiscale partner van elkaar. U móét dan bepaalde inkomsten en aftrekposten samen verdelen. Komt u er samen niet uit, dan moet ieder 50% aangeven.

Voldoet u wel aan beide voorwaarden, dan mag u in dat jaar nog kiezen om het hele jaar als fiscale partner te worden beschouwd. Dit kan de afwikkeling van de echtscheiding en de pensioenverdeling fiscaal aanzienlijk vergemakkelijken.

Het is van groot belang om bij de indiening van het echtscheidingsverzoek c.q. uitschrijven uit de GBA met voorgaande rekening te houden. Kies ook niet automatisch in het jaar van echtscheiding voor fiscaal partnerschap.

Valkuil 2: Alimentatie

Kinderalimentatie
Kinderalimentatie is niet belast bij de ontvangende ouder en niet aftrekbaar bij de betalende ouder. Tot 1 januari 2015 had u recht op een forfaitaire aftrek voor kosten van levensonderhoud van kinderen tot 21 jaar, maar deze is komen te vervallen.

Partneralimentatie
Als één van beiden na de echtscheiding niet voldoende inkomsten heeft om in zijn of haar eigen levensonderhoud te kunnen voorzien, heeft de ander de plicht om bij te dragen in de kosten van levensonderhoud. Deze alimentatieplicht eindigt in principe na twaalf jaar. Duurde het huwelijk korter dan vijf jaar en zijn er geen kinderen, dan duurt de alimentatieplicht niet langer dan dat het huwelijk duurde.

De verplichting tot het betalen van partneralimentatie stopt als degene die de alimentatie krijgt, met een ander trouwt, gaat samenwonen of een geregistreerd partnerschap aangaat.

Partneralimentatie is bij de ontvanger belast en voor de betaler fiscaal aftrekbaar. Meestal spreken partijen met elkaar af dat de partneralimentatie maandelijks wordt betaald. U kunt ook besluiten om de alimentatieverplichting af te kopen. Dit kan fiscaal aantrekkelijk zijn voor met name de alimentatieplichtige. Er ontstaat dan namelijk een hoge aftrekpost. U moet dan wel voldoende inkomen in box 1 hebben om effectief gebruik te maken van de aftrekpost. De alimentatieontvanger daarentegen moet fiscaal in één keer afrekenen over de afkoopsom en dat is meestal niet voordelig. Dit kan worden voorkomen door de afkoop te storten in een lijfrenteverzekering. Er gelden wel voorwaarden. Zo moeten de lijfrente-uitkeringen direct ingaan na het betalen van de afkoopsom.

Let op: Het is raadzaam om in het scheidingsconvenant alvast rekening te houden met de mogelijkheid dat de partneralimentatie in de nabije toekomst gedefiscaliseerd kan worden (niet aftrekbaar/onbelast).

Afkoopsom fiscaal aftrekbaar
Een afkoopsom is pas fiscaal aftrekbaar als deze betaald is na inschrijving van de echtscheidingbeschikking in het register van de Burgerlijke Stand. Betaalt u de afkoopsom eerder, dan is deze niet aftrekbaar voor u, maar wel belast bij de alimentatieontvanger (NB: bij een afkoopsom waarvoor een lijfrenteverzekering voor de ex-partner wordt aangekocht ligt dit soms anders).

U moet goed overwegen of afkoop aantrekkelijk is. Stel dat uw ex-partner na twee jaar gaat samenwonen. In dat geval eindigt de alimentatieplicht. Heeft u de alimentatie in een keer afgekocht, dan is dat voor u extra vervelend. U heeft dan veel meer betaald dan wanneer u de alimentatie maandelijks had overgemaakt. Voor de ontvangende ex-partner zijn hier geen nadelige gevolgen.

Valkuil 3: Eigen woning

Als een van de partners de eigen woning verlaat, heeft dit gevolgen voor de eigenwoningregeling. Fiscaal gezien wordt de woning voor de vertrekkende partner nog maximaal twee jaar lang als eigen woning aangemerkt (scheidingsregeling). De tweejaarstermijn gaat lopen zodra de partner de woning duurzaam verlaat. Wie van de partners het eigenwoningforfait en de aftrekbare rente in die periode moet aangeven en hoe, hangt af van de juridische eigendomsverhouding en de juridische schuldverhouding. In gemeenschap van goederen is dit 50/50, bij huwelijkse voorwaarden kan de eigendomsverhouding anders liggen. 

Verlaat u de woning dan moet u uw aandeel in het eigenwoningforfait opgeven, maar dit aandeel mag u ook weer in aftrek brengen als betaalde alimentatie. Afhankelijk van uw aandeel in de eigenwoningschuld kunt u de eigenwoningrente aftrekken. Betaalt u meer dan is dit meerdere aftrekbaar als betaalde alimentatie. Bij de blijvende partner is dit deel belast als ontvangen alimentatie.

Twee jaar na vertrek uit de woning stopt de eigenwoningregeling. Voor de vertrekkende partner betekent dit dat het aandeel in de eigenwoning en in de schuld verhuizen naar box 3. De rente is dan niet langer aftrekbaar. Het is dan ook verstandig om binnen twee jaar de scheiding af te ronden.

De tweejaarstermijn stopt zodra ook de achterblijvende partner de woning verlaat. In de praktijk staat de woning dan vaak leeg te koop, zodat nog gebruik kan worden gemaakt van de (verlengde) verhuisregeling.

Wordt de woning uiteindelijk toebedeeld aan een van de partners, dan heeft dit gevolgen voor de vertrekkende partner. De partner die de woning niet overneemt realiseert dan immers een zogenoemde eigenwoningreserve, wat inhoudt dat de “overwaarde”  bij een nieuwe eigen woningfinanciering eerst moet worden aangewend en fiscaal niet als eigenwoningschuld zal worden aangemerkt, waardoor de renteaftrek in het geding komt.

Renteaftrek gemeenschappelijke woning
Indien u blijft wonen in de gemeenschappelijke woning en daarmee de helft van de schuld van uw partner overneemt, dan krijgt u te maken met de vanaf 2013 ingevoerde renteaftrekregels. Dit betekent dat deze schuld in 30 jaar tenminste annuïtair moet worden afgelost, zodat ook de bancaire financiering moet worden aangepast om renteaftrek op de van de ex-partner overgenomen eigen woningschuld te behouden. Voor de ex-partner is voor wat betreft de aansprakelijkheid voor de schuld ontslag uit de hoofdelijkheid van belang.

Valkuil 4: Pensioenen

Bij scheiding wordt het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, gedeeld tussen beide partijen. Dit geldt ook als u onder “koude uitsluiting” bent gehuwd. Dit wordt ‘verevening’ genoemd. U kunt hiervan afwijken door in de huwelijkse voorwaarden of in het scheidingsconvenant een andere verdeling af te spreken. Bij ‘verevening’ bent u afhankelijk van uw ex-partner die het pensioen heeft opgebouwd. Het ouderdomspensioen komt namelijk pas tot uitkering op het moment dat uw ex-partner de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Overlijdt uw ex-partner dan krijgt u als vereveningsgerechtigde geen ouderdomspensioen meer uitgekeerd. Overlijdt u zelf dan krijgt uw ex-partner weer het volledig ouderdomspensioen.

U mag ook gezamenlijk kiezen voor conversie. Het ouderdomspensioen wordt dan omgezet in een eigen pensioenrecht. Het voordeel is dat geen van beiden nog afhankelijk is van het leven of de dood van de ander. Aan conversie kleven ook nadelen. Als uw ex-partner overlijdt, stopt de alimentatie en heeft u ook geen recht op een eventueel nabestaandenpensioen. Bij conversie wordt het nabestaandenpensioen namelijk omgezet in een eigen aanspraak op ouderdomspensioen. Bovendien moeten beide ex-echtgenoten meewerken aan conversie en dat is in de praktijk niet eenvoudig. Zeker omdat de partner die het pensioen heeft opgebouwd, het afgestane deel van het ouderdomspensioen niet terugkrijgt als de ander komt te overlijden.

Nabestaandenpensioen
Bij een echtscheiding kan het zijn dat voor de ex-echtgenote geen bijzonder nabestaandenpensioen is opgebouwd. Een overlijdensrisicoverzekering kan dan een oplossing zijn.

Tot slot

U kunt hieruit opmaken dat een echtscheiding veel belastinggevolgen heeft. Bij een echtscheiding moet er dus veel geregeld worden. U moet beslissingen nemen waarover u eerder niet hoefde na te denken en dat zorgt voor onrust. Neem contact op met het gespecialiseerde (Echtscheidings)-team van ESJ, wij kunnen tijdens het echtscheidingsproces bijstaan als expert op fiscaal, maar ook op financieel gebied.

Zo kan met een persoonlijke financiële planning een goed inzicht in de netto inkomenssituatie na de echtscheiding worden verkregen en kan in het kader van een ondernemingswaardering een registervaluator worden ingeschakeld. Zo krijgt u in ieder geval alvast een stuk rust terug en hoeft u niet langer na te denken over de belastinggevolgen.

Heeft u andere vragen of wilt u meer informatie over fiscale en financiële aspecten van het ondernemerschap & privé of specifiek een echtscheiding, neem dan contact met ons op.

Gerelateerde artikelen

Kies een adviseur bij u in de buurt Neem contact op »

Op de hoogte blijven?
Meld u aan voor onze nieuwsbrief
Klik hier »×